Crohn ve Ülseratif Kolit

Crohn hastalığı: nedir?

Crohn hastalığı sindirim sisteminin kronik bir iltihabıdır. Bu iltihap ağzınızdan anüsünüze kadar her yerde oluşabilir. Genellikle ince bağırsak, kolon ve/veya rektum iltihaplanır. Enflamasyon bağırsak duvarının derinliklerine nüfuz ederek ağrıya, ishale ve yorgunluğa neden olabilir. Hastalığın alevlenmesiyle belirtiler aniden kötüleşebilir.

Crohn her yaşta ortaya çıkabilir, ancak çoğu kişiye 15 ila 30 yaşları arasında tanı konur. Hastalığın nedeni tam olarak bilinmemektedir, ancak kalıtım, bağışıklık sisteminiz ve sigara ve sağlıksız beslenme gibi yaşam tarzı faktörlerinin rol oynaması muhtemeldir.

Kolitis Ülseroza: Nedir?

Kolitis ülseroza başka bir kronik inflamatuar bağırsak hastalığıdır, ancak Crohn'un aksine kolon ve rektumla sınırlıdır. Enflamasyon sadece bağırsak duvarının mukozal tabakasındadır ve yüzeysel ülserlere neden olur. Belirtiler Crohn'a çok benzer: ishal, karın ağrısı ve yorgunluk yaygındır.

Kolitis ülseroza genellikle 15 ila 30 yaşları arasında tespit edilir, ancak yaşamın ilerleyen dönemlerinde de başlayabilir. Crohn'da olduğu gibi, nedeni henüz tam olarak belli değildir. Kalıtım ve aşırı aktif bağışıklık sistemi burada da rol oynamaktadır.

Sizin için ne yapabiliriz?

Bu hastalıkların tedavisi olmamasına rağmen, doğru ilaçlarla iltihaplanmayı azaltabilir ve alevlenmeleri önleyebilirsiniz. Alabileceğiniz farklı ilaç türleri vardır, örneğin:

• İnflamatuarlar: Mesalazin gibi bu ilaçlar bağırsaklarınızdaki iltihabı azaltır ve genellikle ilk olarak kullanılır.
• İmmünosupresanlar: Bu ilaçlar bağışıklık sisteminizi baskılar, böylece kendi vücudunuza saldırmaz. Örnek olarak azatioprin ve metotreksat verilebilir.
• Biyolojikler: Bunlar bağışıklık sisteminizin bir kısmını özellikle bloke eden yeni ilaçlardır. Genellikle anti-enflamatuarlar ve immünosupresanlar yeterince işe yaramadığında verilirler.
• Kortikosteroidler: Bu güçlü anti-enflamatuar ilaçlar şiddetli alevlenmeler için kullanılır, ancak yan etkileri nedeniyle uzun süreli kullanım için uygun değildir.

Bu ilaçların doğru kullanımı ve günlük rutininizle en iyi nasıl birleştirileceği konusunda size tavsiyelerde bulunuyoruz. Alevlenmelerden kaçınmak için kendinizi iyi hissetseniz bile ilaçlarınızı tam olarak reçete edildiği şekilde almanız önemlidir.

Kendiniz ne yapabilirsiniz?

İlaç tedavisine ek olarak, Crohn ve Ülseratif Kolit tedavisinde sağlıklı bir yaşam tarzı da önemlidir. Örneğin, sigara içmek hastalığı daha da kötüleştirebileceğinden, özellikle Crohn'da sigarayı bırakmak çok önemlidir. Diyetiniz de bir rol oynar. Hastalığı tedavi edebilecek belirli bir diyet olmamasına rağmen, birçok kişi belirli yiyeceklerin semptomlarını kötüleştirdiğini fark eder. Hangi yiyeceklerin sizin için işe yaradığını ve hangilerinden kaçınmanın daha iyi olduğunu bulmaya çalışın.

Ayrıca, yeterince dinlenerek ve stresi sınırlandırarak kendinize iyi bakın. Stres alevlenmelere neden olabilir veya alevlenmeleri kötüleştirebilir, bu nedenle günlük yaşamınızda rahatlama bulmak önemlidir.

Crohn hastalığında kullanılan ilaçlar

• Adrenal kabuk hormonları

Adrenal kabuk hormonları veya kortikosteroidler iltihaplanmayı engeller. Sonuç olarak, karın ağrısı azalır ve daha az kalınlaşma veya fistül oluşur.

• Lavmada adrenal kabuk hormonları:

Bir lavman sadece durum kolonun son kısmıyla sınırlıysa uygundur. O zaman sadece kolonun son kısmına girer ve vücudun geri kalanına neredeyse hiç girmez. Bu da yan etkilerle karşılaşma olasılığınızı azaltır. Örnek olarak beklometazon lavman, betametazon lavman ve budesonid lavman verilebilir.

• Alınması gereken adrenal korse hormonları:

Almanız gereken adrenal korse hormonları, tüm bağırsak dahil olmak üzere tüm vücudunuzda çalışır. Bu, lavmandaki adrenal kabuk hormonlarına kıyasla yan etkilerle karşılaşma olasılığınızı artırır. Genellikle, alınacak adrenal kortikal hormonlar yalnızca durum geçici olarak kötüleşirse bir tedavi yöntemi olarak reçete edilir. Örnekler arasında deksametazon, prednizolon ve prednizon bulunur.

• Enjeksiyon yoluyla adrenal kortikal hormonlar:

Doktorunuz adrenal kortikal hormonu da enjekte edebilir. Daha sonra tüm vücudunuzda çalışır. Enjeksiyon olarak adrenal korteks hormonlarına örnek triamsinolon asetoniddir.

Adrenal baskılayıcı ilaçlar

Bu ilaçlar iltihabı baskılar. Sadece Crohn hastalığında diğer ilaçlar yeterli etkiye sahip olmadığında reçete edilirler. Bu ilaçların çalışmaya başlaması genellikle birkaç hafta ila ay sürer. Örnekler arasında adalimumab, azathioprine, etanercept, infliximab, methotrexate, mercaptopurine, risankizumab, upadacitinib, ustekinumab ve vedolizumab bulunmaktadır.

Ülseratif Kolitte Kullanılan İlaçlar

5-ASA ilaçları

5-ASA ilaçlarının bağırsak duvarı üzerinde iltihap giderici etkisi vardır. Nöbetleri tedavi etmek ve yenilerini önlemek için kullanılırlar. Doktorun hangi marka ve uygulama şeklini reçete edeceği bağırsaklardaki iltihabın tam konumuna bağlıdır. Bunun nedeni, her ürünün aktif maddeyi bağırsakların farklı bir bölümünde serbest bırakmasıdır.

Ülseratif proktit için doktor genellikle fitil veya lavman reçete eder. Ülseratif kolitte, iltihap kolonun sonundaysa, fitil hapı bağırsağın içine yeterince ulaşamayacağından lavman gerekir. Bağırsağın daha da yüksek kısımlarındaki iltihaplanma tablet veya granül gerektirir. Bunlar bağırsağın sadece belirli bir bölümünde çözünen özel bir kaplamaya sahiptir. Örnek olarak mesalazin, olsalazin ve sülfasalazin verilebilir.

Lavmada böbreküstü kabuğu hormonları

Böbreküstü kabuğu hormonları veya kortikosteroidler iltihaplanmayı engeller. Bu da karın ağrısı, ishal, dışkıda kan ve ateşi azaltacaktır. Lavman sadece durum kolonun son kısmıyla sınırlıysa uygundur. Bu durumda sadece kolonun son kısmına girer ve vücudun geri kalanına neredeyse hiç girmez. Bu da yan etkilerle karşılaşma olasılığınızı azaltır. Örnek olarak beklometazon lavman, betametazon lavman ve budesonid lavman verilebilir.

Adrenal kabuk hormonları

Adrenal kabuk hormonları veya kortikosteroidler iltihaplanmayı engeller. Bu da karın ağrısı, ishal, dışkıda kan ve ateşi azaltacaktır. Alınacak adrenal kortikosteroidler, tüm bağırsak dahil olmak üzere vücudun her yerinde çalışır. Bu, lavmandaki adrenal kabuk hormonlarına kıyasla yan etkilerle karşılaşma olasılığınızı artırır. Genellikle, alınacak adrenal kortikal hormonlar yalnızca durum geçici olarak kötüleşirse bir tedavi süreci olarak reçete edilir. Bunlara örnek olarak budesonid, deksametazon, prednizolon ve prednizon verilebilir. Triamsinolon asetonid enjeksiyon yoluyla verilir.

Yardımcı ilaçlar

Bu ilaçlar iltihabı bastırır. Sadece ülseratif kolitte diğer ilaçlar yetersiz etki gösterdiğinde reçete edilirler. Bu ilaçların çalışmaya başlaması genellikle birkaç hafta ila ay sürer. Örnek olarak azatioprin, siklosporin, filgotinib, infliksimab, ozanimod, tofasitinib, upadasitinib, ustekinumab ve vedolizumab verilebilir