Astım

Astım nedir?

Astım, akciğerlerinizdeki küçük hava yollarının kronik iltihaplanmasıdır. Hiçbir belirtiniz olmasa bile bu iltihap her zaman mevcuttur. Astımda akciğerleriniz duman, evcil hayvanlar veya hava kirliliği gibi uyaranlara karşı ekstra duyarlıdır. Bu durum nefes darlığına, öksürüğe veya nefes alırken hırıltıya yol açabilir. Bazen bu durum o kadar kötüleşebilir ki astım krizi geçirebilirsiniz.

Astım nasıl hissettirir?

Eğer astımınız varsa, muhtemelen nefes alırken nefes darlığı veya hırıltılı solunum anlarını fark etmişsinizdir. Bu durum özellikle duman, soğuk hava veya alerji gibi hassas olduğunuz uyarıcıların varlığında yaygındır. Astım krizi sırasında, şişmiş mukoza zarları ve hava yollarının etrafındaki kasların kasılmasının bir kombinasyonu yoluyla hava yollarınız daralır. Bu durum nefes almayı zorlaştırır ve korkutucu olabilir, ancak genellikle doğrudan tehlikeli değildir.

Astım tedavi edilebilir mi?

Astım geçmeyen bir hastalıktır, ancak uzun süre belirti göstermeyebilir. Bununla birlikte, akciğerlerinizdeki iltihap her zaman kalır. Bazen haftalar veya aylar boyunca hiçbir şey fark etmezsiniz, ancak örneğin soğuk algınlığı veya hava değişiklikleri nedeniyle semptomlar geri gelebilir. Doğru tedavi ve ilaçlarla astımınızı kontrol altında tutabilirsiniz.

Astımı azaltmak için ne yapabilirsiniz?

Sigara içmeyin: Sigara içmek veya pasif içicilik astımı önemli ölçüde kötüleştirir. Akciğerlerinize zarar verir ve onları uyaranlara karşı daha hassas hale getirir. Sigarayı bırakmak astım belirtilerinizi azaltabilir ve ilaçlarınızın daha iyi çalışmasını sağlayabilir.
Egzersiz: Egzersiz yaparken bazen tıkansanız bile düzenli egzersiz yapmak önemlidir. Her gün en az 30 dakika egzersiz yapmaya çalışın, örneğin yürüyerek, bisiklete binerek veya yüzerek. Bu, akciğerlerinizin sağlıklı kalmasına yardımcı olacaktır.
Uyaranlardan kaçının: Toz akarları veya evcil hayvanlar gibi hangi uyaranlara karşı hassas olduğunuzu biliyor musunuz? O zaman hem evde hem de işte bu uyaranlardan mümkün olduğunca kaçınmaya çalışın. Bazen alerji tedavisi yardımcı olabilir ve bu da astımınızı azaltabilir.
Sağlıklı kilo: Aşırı kilolu olmak astım tedavisini daha da zorlaştırır. Kilo vermek belirtilerinizi azaltmaya yardımcı olabilir.

Ne zaman iletişime geçmelisiniz?

Şikayetleriniz azalmazsa veya ilaçlarınızı almakta zorlanırsanız aile hekiminizle iletişime geçin. Ciddi bir akciğer krizi geçiriyorsanız, örneğin çok hızlı nefes alıyorsanız, kalbiniz hızlı atıyorsa veya artık tam cümleler kuramıyorsanız acilen arayın.

Doğru tedavi ile astımınızı kontrol altında tutabilirsiniz. Semptomlarla oyalanmayın ve astımınızı en aza indirmek için tavsiyelere uyun.

Astım için ilaç tedavisi

Astım ilaçlarla iyi bir şekilde tedavi edilebilir, ancak bunlar hastalığı iyileştirmez.

Nefes almak için hava yolu genişleticileri
Hava yolu genişleticileri, solunum yollarınızdaki krampları hafifleten ilaçlardır. Bu, tekrar daha kolay nefes almanızı sağlar. Bu ilaçları bir puffer aracılığıyla solursunuz.
- Kısa etkili bronkodilatörler dakikalar içinde etki eder ve birkaç saat boyunca aktif kalır. Astım atağından hızlı bir rahatlama sağlamaları amaçlanmıştır. Bu ilaçlara örnek olarak ipratropium, salbutamol ve terbutalin verilebilir.
- Uzun etkili bronkodilatörler yaklaşık 15 dakika sonra etki etmeye başlar ve yaklaşık yarım gün boyunca aktif kalır. Sık astım atakları geçiriyorsanız, bunları önlemek için bu ilaçları kullanırsınız. Örnek olarak formoterol, salmeterol ve tiotropium verilebilir.
Solunacak hava yolu koruyucuları
Hava yolu koruyucuları, aynı zamanda bir puffer aracılığıyla soluduğunuz anti-inflamatuar ilaçlardır. Hava yollarınızı astıma neden olan uyaranlardan korurlar. Bu, akciğerlerinizdeki iltihabı azaltır ve nefes darlığı çekme olasılığınızı azaltır. Örnek olarak beklometazon, budesonid ve flutikazon verilebilir.
- Adrenal kabuk hormonları (kortikosteroidler)
Kortikosteroidler olarak da bilinen adrenal kabuk hormonları bazen "şok tedavi" olarak tablet şeklinde verilir. Astımınız geçici olarak kötüleşirse bunu birkaç günden iki haftaya kadar kısa bir süre için kullanırsınız. Örnek olarak prednizon ve deksametazon verilebilir.
- Montelukast
Montelukast, akciğerlerinizi astıma neden olan uyaranlardan koruyan bir ilaçtır. Bu ilaç iltihaplanmayı ve nefes darlığını azaltır. Hava yolu koruyucuları ve hava yolu genişleticileri yeterince yardımcı olmadığında reçete edilir.
- Omalizumab
Omalizumab, hava yollarınızın kasılmasına neden olan maddelerin salınmasını önleyen bir ilaçtır. Bu ilaç astım atağı geçirme olasılığınızı azaltır. Bu, nefes darlığı ataklarının sayısını azaltabilir.
- İnterlökin inhibitörleri (enjeksiyonlar)
İnterlökin inhibitörleri, eozinofilik astım olarak da adlandırılan alerjik olmayan bir astım formunda kullanılır. Bu formda, kanınızda ve akciğerlerinizde çok fazla belirli beyaz kan hücresi (eozinofil) vardır, bu da iltihabı daha da kötüleştirir. Bu ilaç eozinofil sayısını azaltarak iltihabı azaltır ve astım krizi geçirme olasılığınızı düşürür. Örnekler arasında benralizumab ve mepolizumab bulunur.
- Dupilumab
Dupilumab, diğer ilaçlar yeterince işe yaramadığında eozinofilik astım için de kullanılır. Bu ilaç enflamatuar hücreleri bloke ederek enflamasyonu azaltır ve sizi astım ataklarına daha az eğilimli hale getirir.
- Asetilsistein
Asetilsistein akciğerlerinizdeki mukusu incelterek öksürmeyi kolaylaştırır. Bu da daha az tıkanıklık hissetmenizi sağlar.
- Kromon tipi anti-alerji ilaçları
Bu ilaçlar solunum yollarında tıkanıklığa neden olan maddelerin salınımını azaltır. Kortikosteroidler gibi hava yolu koruyucuları mümkün olmadığında, alerjik astım formu olan kişilerde kullanılırlar. Örnek olarak kromoglik asit verilebilir.
- Alerji karşıtı ilaçlar (antihistaminikler)
Antihistaminikler, alerjik reaksiyon sırasında salınan bir madde olan histaminin etkisini bloke eder. Bu, alerjiden daha az acı çekmenizi sağlar ve astım ataklarını önleyebilir. Bu ilaçlar yaygın olarak kullanılmaz. Örnek olarak ketotifen verilebilir.
- Teofilin
Teofilin, solunum yoluyla alınmayan ancak tablet şeklinde olan bir solunum ilacıdır. Bu ilaç günümüzde astım için pek kullanılmamaktadır.

İnhalasyon oldukça zordur

Eczanede inhalasyonun düzgün yapılmadığını oldukça sık görüyoruz. Ve bu şaşırtıcı değil, çünkü bu da oldukça zor. İlaçlar her türlü farklı inhalasyon cihazında bulunur. Hava yolu genişleticileri, hava yollarındaki krampı kaldıran ilaçlardır, böylece tekrar daha kolay nefes alabilirsiniz. Bazı nefes açıcıların düzgün çalışması için her gün kullanılması gerekirken, diğerleri yalnızca 'gerekirse', ihtiyaç duyulduğunda kullanılır. Inhaler-use.co.uk'de faydalı talimat videoları bulacaksınız. Bunları sizin için listeliyoruz: