Deze maand: Europese Antibioticadag met aandacht voor resistentie

Wat is antibioticaresistentie?

Antibiotica zijn medicijnen die helpen bij infecties die worden veroorzaakt door bacteriën, bijvoorbeeld bij een blaasontsteking of longontsteking.
Wanneer bacteriën te vaak of verkeerd behandeld worden met antibiotica, kunnen ze ongevoelig (resistent) worden. Het medicijn werkt dan minder goed of helemaal niet meer.

Volgens het RIVM is het aantal resistente bacteriën in Nederland nog relatief laag, maar het aantal ‘bijzonder resistente bacteriën’ neemt langzaam toe. Ook blijkt uit het NethMap/MARAN 2024-rapport dat de daling van resistentie in dieren aan het afvlakken is.

Meer weten? Kijk op Thuisarts.nl – Antibiotica of Apotheek.nl – Thema Antibiotica.

Als antibiotica niet meer werken…

Een voorbeeld uit de praktijk: mevrouw Jansen (74) kwam bij haar huisarts met een terugkerende blaasontsteking. Ze had al vaker antibiotica gekregen, die in het begin goed werkten. Deze keer hielp het medicijn niet. In het laboratorium bleek dat de bacterie resistent was geworden voor de gebruikelijke antibiotica.

Mevrouw Jansen moest worden opgenomen in het ziekenhuis en kreeg antibiotica via het infuus. Ze herstelde uiteindelijk, maar de behandeling duurde langer en was zwaarder.
Dit voorbeeld laat zien hoe belangrijk het is om antibiotica verstandig te gebruiken en een kuur altijd volledig af te maken.

De rol van de apotheek

Wij zorgen niet alleen dat je de juiste medicijnen meekrijgt, maar ook dat je ze veilig en effectief gebruikt.
Volgens de KNMP-richtlijn Ter hand stellen controleren we op wisselwerkingen, dosering en juist gebruik. We geven uitleg over waarom een kuur moet worden afgemaakt en wanneer je contact moet opnemen met huisarts of apotheek.

We dragen bij aan het terugdringen van resistentie door:

• advies te geven over juist gebruik van antibiotica;
• te controleren of het juiste middel is voorgeschreven;
• te helpen bij vragen of bijwerkingen;
• en door samen te werken met huisartsen volgens de NHG-standaard Infectieziekten.

Antibiotica: alleen op recept

Antibiotica zijn uitsluitend verkrijgbaar op recept van de huisarts.
Je kunt geen antibiotica zonder recept kopen, dat is een bewuste keuze van de overheid om resistentie te voorkomen.
Sommige andere middelen, zoals pijnstillers, neussprays of hoestmiddelen, zijn vrij verkrijgbaar. Vraag bij twijfel altijd advies aan de apotheek.

Wat kun jij doen?

• Neem antibiotica exact zoals voorgeschreven en maak de kuur af, ook als je je beter voelt.
• Gebruik ze alleen bij bacteriële infecties – niet bij een verkoudheid of griep (dat zijn virussen).
• Meld het als je andere medicijnen gebruikt of in het buitenland bent geweest. In sommige landen is resistentie veel hoger. (Radboudumc over wereldwijde resistentie)
• Zorg voor goede hygiëne en voldoende rust om infecties te voorkomen.

De Rijksoverheid benadrukt dat verantwoord gebruik van antibiotica één van de belangrijkste manieren is om resistentie te voorkomen.

Waarom dit belangrijk is

Als antibiotica niet meer werken, worden gewone infecties moeilijker te behandelen. Ziekenhuisopnames duren langer, en sommige behandelingen – zoals operaties of chemotherapie – worden risicovoller.
Daarom is het belangrijk dat we in Nederland zorgvuldig omgaan met antibiotica. Gelukkig lukt dat goed dankzij samenwerking tussen artsen, apothekers en patiënten.

Vragen? 

Stel ze gerust. We helpen graag.