Hoofdluis? Geen paniek, wel goed behandelen

Hoofdluis is vervelend, maar goed te behandelen. Het komt in alle gezinnen voor en zegt niets over hygiëne. Met zorgvuldig kammen en zo nodig een middel krijg je de luizen meestal weg.

Waar komen die luizen vandaan?

Hoofdluizen leven alleen op mensen. Ze zoeken een warme hoofdhuid, haar om zich aan vast te houden en bloed als voedsel. Bij het bijten komt speeksel in de huid. Dat kan jeuk geven. Niet iedereen krijgt meteen jeuk.

Luizen komen niet van huisdieren en niet door slecht wassen. Ze kruipen vooral naar een ander hoofd wanneer haren elkaar raken, bijvoorbeeld tijdens spelen, knuffelen of samen naar een telefoon kijken. Ze kunnen niet vliegen of springen. Overdracht via spullen is waarschijnlijk zeldzaam. Extra schoonmaken of alle lakens en knuffels wassen is daarom niet nodig. [bron 1,2]

Zo herken je een luis of neet

Een volwassen hoofdluis is 2 tot 4 millimeter en grijsblauw tot roodbruin. Neten zijn eitjes van ongeveer 1 millimeter. Levende neten zitten stevig aan een haar vast, vlak bij de hoofdhuid (tot ongeveer 4 millimeter ervan). Roos laat los; een neet niet. Na ongeveer een week komt een jonge luis uit. Die kan na 7 tot 10 dagen zelf eitjes leggen. [bron 2,3]

Alleen kijken is niet genoeg. Maak het haar nat, verdeel crèmespoeling en kam met een fijntandige kam vanaf de huid tot de punten. Werk pluk voor pluk, vooral achter de oren, in de nek en onder de pony. Veeg de kam af op wit papier. Een bewegende luis bevestigt de besmetting.

Welke behandelingen zijn er?

De Nederlandse praktijkadviezen kiezen voor twee weken dagelijks zorgvuldig kammen. Dit kan een volledige behandeling zijn. Wil je daarnaast een antihoofdluismiddel gebruiken, start dat dan tegelijk met het kammen en kies volgens het RIVM voor dimeticon. Blijf ook dan twee weken dagelijks kammen. [bron 1-4]

Dimeticon: een middel dat fysiek werkt

Dimeticon is een siliconenolie. Het sluit de luchtopeningen van de luis af en werkt dus niet via het zenuwstelsel. Klassieke insecticideresistentie is daarom niet te verwachten. De werking is goed onderzocht, maar verschilt per product en behandelschema. Volg daarom altijd de bijsluiter. [bron 5,6]

Permetrine en malathion: oudere insecticiden

Permetrine en malathion zijn oudere insecticiden. Middelen met deze stoffen worden in Nederland niet meer verkocht voor de behandeling van hoofdluis vanwege het risico op resistentie. Kies bij gebruik van een antihoofdluismiddel daarom voor dimeticon. [bron 4,7]

Plantaardige en andere alternatieven

Tea tree, eucalyptus en andere plantaardige middelen klinken mild, maar “natuurlijk” is niet automatisch veilig. Onderzoeken zijn klein en onderling erg verschillend. Huidirritatie komt voor. Gebruik nooit pure etherische olie, schoonmaakmiddel, petroleum of insectenspray op een kinderhoofd. [bron 8]

Behandelingen vergeleken

De uitkomst hangt niet alleen af van het middel. Voldoende product, volledige bedekking van haar en hoofdhuid, de juiste inwerktijd, herhaling en controle van huisgenoten zijn minstens zo belangrijk.

Behandeling	Effectiviteit	Voordelen	Nadelen	Bijzonderheden
Dimeticon	Heeft de voorkeur in het huidige Nederlandse advies; de werking is goed onderzocht. [5,6]	Werkt fysiek; geen klassiek insecticide. Resistentie is niet te verwachten.	Moet overal goed worden aangebracht. Kan vettig zijn of hoofdhuid/ogen irriteren.	Inwerktijd verschilt per product. Vaak herhalen na 7 dagen en dagelijks blijven kammen. [3]
Permetrine	Niet meer verkocht in Nederland voor de behandeling van hoofdluis vanwege het risico op resistentie. [1]	Niet van toepassing voor de huidige Nederlandse praktijk.	Resistentie is de belangrijkste reden dat het middel niet meer wordt verkocht voor de behandeling van hoofdluis.	Kies bij gebruik van een antihoofdluismiddel voor dimeticon.
Malathion	Niet meer verkocht in Nederland voor de behandeling van hoofdluis vanwege het risico op resistentie. [1]	Niet van toepassing voor de huidige Nederlandse praktijk.	Resistentie is de belangrijkste reden dat het middel niet meer wordt verkocht voor de behandeling van hoofdluis.	Kies bij gebruik van een antihoofdluismiddel voor dimeticon.
Nat kammen alleen	Kan werken als je 14 dagen elke dag zeer zorgvuldig kamt. Onderzoek toont wisselende slagingskansen. [1,2,9]	Geen medicijn, geen resistentie en geen bijwerkingen van een middel.	Kost tijd. Bij lang of krullend haar kan het lastig of pijnlijk zijn.	In Nederland een volwaardige eerste aanpak. Ook nuttig voor controle en naast dimeticon.
Plantaardige middelen	Bewijs is onzeker door kleine en zeer verschillende studies. [8]	Sommige gebruikers vinden geur of gebruik prettig.	Samenstelling en werking verschillen. Kan huidirritatie of allergie geven.	Niet automatisch veilig voor kinderen. Geen bewezen middel om luizen te voorkomen.

Praktisch stappenplan

Controleer eerst. Kam het natte haar met crèmespoeling. Controleer iedereen in huis. Behandel alleen wie levende luizen of neten heeft.
Kies een aanpak. Kam 14 dagen elke dag. Wil je dimeticon toevoegen, start het dan tegelijk met het kammen en kies met de apotheek het juiste product voor leeftijd, zwangerschap, astma of een gevoelige hoofdhuid.
Gebruik dimeticon precies. Breng het meestal aan op droog haar en bedek haar én hoofdhuid volledig. Vergeet nek en achter de oren niet. Laat het aan de lucht drogen. De inwerktijd verschilt: sommige lotions blijven ongeveer 8 uur zitten, andere gels korter. Volg altijd de bijsluiter.
Herhaal op tijd. Veel dimeticonproducten worden op dag 1 en dag 8 gebruikt. Kam op alle tussenliggende dagen en daarna door tot in totaal 14 dagen. Een tweede behandeling pakt jonge luizen aan die later uit een neet komen. [bron 3]
Controleer het resultaat. Vind je na twee weken nog levende luizen? Begin opnieuw met twee weken dagelijks kammen. Laat de apotheek nagaan of je genoeg product gebruikte, of de inwerktijd klopte en of er een nieuwe besmetting kan zijn.

Veelgestelde vragen

Moet ik het hele gezin behandelen?

Nee. Controleer iedereen, maar behandel alleen mensen bij wie je luizen of neten vindt. Anders gebruik je een middel zonder nut.

Mag mijn kind naar school?

Ja. Meld de hoofdluis wel bij school, opvang en directe contacten. Dan kunnen anderen controleren en voorkom je terugbesmetting.

Moet ik beddengoed, knuffels en jassen wassen?

Nee. Luizen verspreiden zich vooral via direct haarcontact. Extra wassen en stofzuigen helpt niet bij de behandeling. [bron 1,2]

Werkt een luizencape of preventieve spray?

Er is geen goed bewijs dat een cape, muts of spray hoofdluis voorkomt. Regelmatig controleren, bijvoorbeeld maandelijks en na een schoolvakantie, is zinvoller. [bron 1,2]

Wanneer vraag je advies?

Vraag de apotheek om advies bij twijfel over de diagnose, als kammen niet lukt, bij een kind jonger dan 6 maanden, tijdens zwangerschap, bij allergieën of een beschadigde hoofdhuid, en als behandeling na twee weken niet lukt. Wij helpen met productkeuze, hoeveelheid en gebruik. Bel de huisarts bij een pijnlijke ontsteking, pus of koorts.

Dit artikel geeft algemene informatie. Persoonlijk advies kan anders zijn door leeftijd, huidklachten of het gekozen product.

Lees het stappenplan over hoofdluis op Thuisarts.nl

Lees hoe dimeticon wordt gebruikt op Apotheek.nl