Europese Dag van de Beroerte: zo kun je een beroerte herkennen en risico’s verlagen

Vandaag is het Europese Dag van de Beroerte. Deze dag vraagt aandacht voor het snel herkennen van een beroerte of TIA en voor het verkleinen van risicofactoren. Wij leggen uit waar je op moet letten, welke medicijnen vaak een rol spelen en hoe wij je daarbij begeleiden.

Waarom de Europese Dag van de Beroerte belangrijk is

Een beroerte heet ook wel een CVA. Dat is een verzamelnaam voor een herseninfarct en een hersenbloeding. Bij een herseninfarct raakt een bloedvat in de hersenen afgesloten door een stolsel. Bij een hersenbloeding gaat juist een bloedvat kapot. Beide situaties zijn spoed.

Op en rond deze dag is er in Nederland en Europa extra aandacht voor voorlichting, preventie en de gevolgen van een beroerte. Dat is hard nodig. De Hersenstichting verwacht dat het aantal mensen in Nederland dat met de gevolgen van een beroerte leeft in 2040 met 54 procent stijgt naar 672.600. Snel herkennen en risico’s op tijd aanpakken is dus belangrijker dan ooit.

Hoe kun je een beroerte herkennen?

Een beroerte ontstaat vaak plotseling. De FAST-test helpt om signalen snel te herkennen:

• Gezicht: een scheve mond of een afhangende mondhoek.

• Arm: een arm of been voelt ineens slap, verlamd of minder krachtig.

• Spraak: onduidelijk praten, woorden niet meer kunnen vinden of iemand niet goed begrijpen.

• Tijd: schrijf op hoe laat de klachten begonnen en wacht niet af.

Ook plotseling slecht zien, niet goed kunnen slikken of minder gevoel in een arm, been of gezicht kan bij een beroerte passen. Vertrouw je het niet? Neem klachten altijd serieus.

Bel direct 112, ook als klachten weer verdwijnen

Bij een beroerte telt elke minuut. Hoe sneller de behandeling start, hoe groter de kans dat schade beperkt blijft. Bij een herseninfarct kan soms een stolsel worden opgelost of verwijderd. Bij een hersenbloeding is snelle beoordeling nodig om verdere schade te beperken.

Trekken de klachten na een paar minuten of uren weer weg? Dan kan er sprake zijn van een TIA, een tijdelijke afsluiting van een bloedvat in de hersenen. Ook een TIA is een ernstige waarschuwing. Bel daarom direct 112 bij duidelijke uitvalsverschijnselen. Zijn de klachten al weg, neem dan nog dezelfde dag contact op met je huisarts of huisartsen-spoedpost.

Wat kun je doen om het risico op een beroerte te verlagen?

Veel beroertes hangen samen met risicofactoren die je kunt aanpakken. Denk aan hoge bloeddruk, een te hoog LDL-cholesterol, diabetes mellitus, roken, weinig beweging, overgewicht en hartritmestoornissen zoals boezemfibrilleren.

Er is geen zelfzorgmiddel dat een beroerte behandelt. Zelfzorg zit vooral in preventie. Een bloeddrukmeter voor thuismeting kan helpen om je bloeddruk beter te volgen. Nicotinepleisters, nicotinekauwgom of nicotinezuigtabletten kunnen helpen als je wilt stoppen met roken. Wij kijken graag met je mee welk hulpmiddel voor jou geschikt is.

Gebruik je al medicijnen voor je bloeddruk, cholesterol of diabetes? Dan is trouw gebruik belangrijk. Juist deze onderhoudsmedicatie verlaagt het risico op een nieuwe TIA of beroerte op de lange termijn.

Welke medicijnen spelen vaak een rol?

Na een TIA of herseninfarct krijg je vaak medicijnen die de kans op een nieuw stolsel kleiner maken. In gewone taal worden die vaak bloedverdunners genoemd. In de praktijk gaat het vaak om bloedplaatjesremmers, zoals acetylsalicylzuur, carbasalaatcalcium of clopidogrel. Soms wordt dipyridamol toegevoegd. Deze middelen maken bloedplaatjes minder kleverig, zodat er minder makkelijk een stolsel ontstaat.

Bij sommige mensen is echte antistolling nodig, bijvoorbeeld met acenocoumarol of fenprocoumon. Dat kan passen als er een andere oorzaak is voor stolselvorming, zoals een hartritmestoornis.

Daarnaast worden risicofactoren behandeld. Bloeddrukverlagers zoals ramipril of perindopril helpen om de druk op de bloedvaten te verlagen. Cholesterolverlagers zoals atorvastatine of rosuvastatine verlagen vooral het LDL-cholesterol en remmen verdere aderverkalking. Gebruik je medicijnen voor diabetes, dan blijven die ook belangrijk om het risico op schade aan hart en bloedvaten te verlagen.

Stop nooit op eigen initiatief met antistolling, bloedplaatjesremmers, bloeddrukverlagers of cholesterolverlagers. Krijg je sneller blauwe plekken, bloedneuzen, spierklachten of andere bijwerkingen? Laat het ons weten. Wij kunnen samen met jou en je arts bekijken wat verstandig is.

Wat doen wij als apotheek?

Wij controleren of je medicijnen goed op elkaar aansluiten en of de dosering en het innamemoment passen bij jouw situatie. We letten op dubbelmedicatie, wisselwerkingen, therapietrouw en bijwerkingen. Zeker bij antistolling, bloedplaatjesremmers en combinaties van meerdere hart- en vaatmiddelen is dat belangrijk.

Wij werken nauw samen met jouw huisarts en specialist. Wij zijn de vertrouwde apotheek in de buurt: wij kennen jou, je arts kent jou en jij kent ons. Dat maakt persoonlijke begeleiding dichtbij mogelijk, bijvoorbeeld als een bloedverdunner wordt gestart, gewijzigd of tijdelijk moet worden gestopt voor een ingreep.

Je kunt bij ons ook veel online regelen. Denk aan herhaalmedicatie, een medicatieoverzicht of een vraag over juist gebruik. Wil je thuis verder lezen? Bekijk dan de uitleg op Thuisarts.nl over beroerte en TIA en de medicijninformatie op Apotheek.nl over beroerte en bloedverdunners.

Producten of medicatie genoemd in dit artikel

• Zonder recept: bloeddrukmeter voor thuismeting; nicotinepleisters, nicotinekauwgom of nicotinezuigtabletten als hulpmiddel bij stoppen met roken.

• Op recept: acetylsalicylzuur, carbasalaatcalcium, clopidogrel, soms dipyridamol, acenocoumarol of fenprocoumon; bloeddrukverlagers zoals ramipril of perindopril; cholesterolverlagers zoals atorvastatine of rosuvastatine.